Gisteren (27 november 2011) heb ik een lezing van Slavoj Zizek bezocht. Žižek wordt ook wel ‘De Elvis van de cultuurtheorie’ genoemd en is een van de invloedrijkste levende filosofen. Hij is vooral bekend om zijn flamboyante stijl van redeneren en om zijn cultuurkritiek, waarmee hij regelmatig het publieke debat opzoekt.
Ik was zeer benieuwd naar mening van Zizek over de wereldwijde economie, politiek en de multiculturele vraagstukken die door toename van globalisering steeds meer ter sprake worden gebracht. Hoewel ik niet helemaal eens was met de conclusies van Zizek over zijn opvattingen over communisme, toch heb ik mijn kennis kunnen vergroten door zijn lezing bij te wonen.
Zizek heeft tijdens zijn lezing drie voorbeelden benoemd waarom de realiteit die wij kennen, eigenlijk niet vanzelf ontstaat. De belangrijkste voorbeelden die mij hebben geïnspireerd, heb ik hieronder opgesomd.
Veranderingen en revoluties
Veranderingen en revoluties vinden plaats, als men een val heeft gekend. Zonder fouten te maken, kan men niet achterhalen wat effectief is en wat niet. Zizek heeft aangegeven dat veranderingen en revoluties vergelijkbaar zijn aan een huwelijk: tijdens eerste huwelijk is men meestal abstract en is meer de voordelen, aanpak en strategie aan het ontdekken. Pas tijdens een tweede huwelijk is men in staat om van eigen fouten en de fouten van ander te leren en strategisch gezien een succesvolle huwelijk tot stand brengen. Zo is het ook met de veranderingen die men teweeg wilt brengen, of het nou om een verandering van een organisatie, een samenleving of een relatie gaat. Zonder val kan je niet weten hoe je moet opstaan voor nog meer succes!
Toiletpapier
Problemen ontstaan meestal door angst. Angst om zelf in iets tekort te komen, doordat anderen iets afpakken. Zizek heeft als grap een voorbeeld benoemd om deze standpunt van hem te bevestigen. ”In tijden van crisis zijn mensen meestal bang dat toiletpapier volledig opraakt in een supermarkt, terwijl iedereen weet dat het niet zo is.”, aldus Zizek. ”Juist enkel door angst dat men bang is dat anderen zo dom zouden zijn om toch met deze gedachte rond te lopen en daadwerkelijk toiletpapier volop gaan kopen, gaat men uit preventie van een eventuele crises zelf naar supermarkt stappen om anderen voor te zijn door volop toiletpapier te kopen. Hierdoor ontstaat er een vicieuze cirkel, waardoor een probleem dat eigenlijk in begin nog geen probleem is, daadwerkelijk een probleem wordt.”
Rules
Wetten zijn zinvol om standaardisering in leven te roepen. Dit geldt zowel voor de (ongeschreven) wetten binnen culturen, als voor de wetten die vanuit religies voortvloeien en de wetten die vanuit overheid aan ons worden voorgelegd.
Echter waar de media, politiek en veel mensen niet van bewust op het moment zijn, is dat er voor iedere wet een sub-wet bestaat. Deze sub-wetten (wetten binnen wetten) omschrijven hoe een (primaire) wet gehandhaafd en gebruikt kan worden. Meestal merken mensen deze sub-wetten in eerste opzicht niet, maar door dieper in een cultuur of in een wet te duiken, kan iemand snappen hoe een wet gebruikt moet worden.
Een aanrader was het van Zizek om over het bovengenoemde bewust te zijn!
Problemen omschrijven
Veel politici en ”experts” omschrijven tegenwoordig problemen, door een oplossing van een probleem in de probleemstelling te omschrijven. Hierdoor worden alle andere mogelijke alternatieven en oplossingen van tafel geveegd. Een fout is het volgens Zizek, die men zeker niet moet gaan maken!
———————————————————————————–
Dat was tot zover mijn verslag over de lezing. Als liefhebber van quantummechanica, is er in ieder geval genoeg reden bij mij aanwezig om de bovengenoemde voorbeelden van Zizek voor de rest van mijn leven te onthouden. Zizek, bedankt!
